تبلیغات
سوم ریاضیــــــــــــــــــــــــــــــــــــــا - دستگاه های پرتودهی ساخت ایران، نویدبخش توسعه کشاورزی هسته ای


دستگاه های پرتودهی ساخت ایران، نویدبخش توسعه کشاورزی هسته ای

دستگاه های پرتودهی گاما که به همت پژوهشگران حوزه هسته ای کشور به مرحله تولید رسیده و به زودی رونمایی می شود، گام بسیار بلندی برای گسترش دانش بومی و رفع نیازهای کشور در زمینه های مختلف صنعتی، پزشکی و به ویژه کشاورزی به شمار می آید.

ورود اولین دستگاه های پرتودهی گاما به کشور به سال 1364 برمی گردد که این دستگاه با کمک فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) و یک کمپانی خارجی در ایران راه اندازی شد.

هرچند، پرتودهی گاما در صنایع، پزشکی و کشاورزی دنیا از دهه 1960 در دنیا عملیاتی شده است، اما ایران نیز با تلاش های جدی، سعی در جبران این چند دهه تاخیر نسبت به کشورهای پیشرفته داشته است.

معاون کاربرد پرتوهای سازمان انرژی اتمی در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا به تاریخچه پرتودهی گاما در ایران اشاره کرد و گفت: استفاده از دستگاه پرتودهی گاما در سال 64، بیشتر جنبه پژوهشی و تحقیقاتی داشت و بعدها برای پرتودهی لوازم یک بار مصرف پزشکی و تجهیزات پزشکی استفاده شد.

حسین خلفی افزود: با وجود محدود بودن ظرفیت این دستگاه، سرویس زیادی به بخش های مختلف پزشکی داشته است، مخصوصا درمورد گیاه داروها که برای تهیه قرص و شربت استفاده می شوند و بار میکروبی خیلی زیادی دارند.

عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای خاطرنشان کرد:به دلیل محدودیت های موجود، خدمات ارائه شده در زمینه پرتودهی مواد مختلف در طول 10 تا 20 سال اخیر کافی نبوده است و از همین رو، تلاش جدی برای ساخت یک دستگاه پرتودهی در داخل کشور را آغاز کردیم.

وی وعده داد دستگاه پرتودهی ساخت ایران به زودی رونمایی شود و همچنین از مذاکره سازمان انرژی اتمی با بخش خصوصی به منظور گسترش این تکنولوژی در سراسر کشور خبر داد.

به گزارش ایرنا، تکنولوژی هسته ای در کشاورزی، کاربردهای فراوانی دارد که از آن جمله می توان به ایجاد جهش در گیاهان به منظور دستیابی به صفات برتر و مطلوب و تولید ارقام جدید گیاهی، کنترل حشرات مضر از طریق روش سترون سازی و یا ضد عفونی، مبارزه با آفات انباری، کاهش ضایعات و افزایش زمان نگهداری محصولات کشاورزی و فرآورده های دامی، بهبود امور دامی و دامپزشکی، اندازه گیری و ردیابی عناصر ناپایدار (رادیوایزوتوپ) و پایدار در اندامهای مختلف گیاهی- خاک و آب، تعیین نیاز آبی در گیاهان و مدیریت تغذیه گیاهی و حرکت املاح و آلودگیهای زیست محیطی در خاک و گیاه اشاره کرد.

خلفی درباره کاربرد این دستگاه در بخش کشاورزی توضیح داد: به طور کلی، کار پرتودهی را در دو مرحله اجرا می کنیم که یکی در مرحله اصلاح بذر و نباتات و دیگری در مرحله نگهداری و انبارداری محصول است.

وی اضافه کرد: در مرحله اصلاح، بذر را پرتو می دهیم و با جهش ژنتیکی که ایجاد می شود گیاهان مقاوم به شرایط مختلف آب و هوایی مثل گیاهان مقاوم به شوری زمین، خشکسالی، کم آبی، یا مقاوم به آفات و وزش باد، از آن حاصل می شود.

خلفی، تولید گندم مقاوم به شوری، مقابله با کرم ساقه خوار لوبیا و تولید برنج های ساقه کوتاه را از جمله اقداماتی ذکر کرد که با پرتودهی به نتیجه رسیده است.

وی خاطرنشان کرد: اغلب برنج هایی که در کشور کشت می شود خیلی بلند هستند و وقتی رشد می کنند معمولا در اثر وزش باد و بارندگی، ساقه های آنها می شکند و خسارت زیادی به محصول وارد می آید، برای رفع این مشکل، متخصصان ما با استفاده از دانش هسته ای، گیاهان کوتاه قد و مقاوم به آفات تولید کردند که باعث ازدیاد محصول می شود که نمونه آن کاشت بیش از 20 هزار هکتار اراضی برنج در شمال کشور و مازنداران است.

معاون سازمان انرژی اتمی افزود: پرتودهی در مرحله دوم، برای نگهداری محصولات کشاورزی مانند میوه جات و سبزی جات و خشکبار استفاده می شود که خود محصول، پرتودهی می شود مثل سیر و گوجه فرنگی، و البته محصولات کم آب تر، بهتر به این روش جواب می دهد.

وی تاکید کرد: در این روش، پرتودهی به میزانی انجام می شود که انگل ها، قارچ ها و میکروارگانیسم هایی که باعث تخریب محصول می شوند از بین بروند و پرتودهی باعث افزایش انبارداری می شود بدون اینکه نیاز به کار خاصی داشته باشد.

خلفی یادآور شد: در گذشته هم همین کارها انجام می شد البته به روش های شیمیایی و گازدهی که از گاز متیل بروماید استفاده می کردند و الان این روش ها در دنیا منسوخ شده و اثرات سرطان زایی آنها اثبات شده است.

وی با بیان اینکه برای نگهداری مواد خشک، ادویه جات، گوشت، مرغ و ماهی می توان از روش پرتودهی استفاده کرد، اظهار داشت: در این روش، پرتودهی به میزانی است که میکروارگانیسم هایی که باعث تخریب و ترشیدگی محصول می شوند از بین بروند و هیچ ضرری به سلامت محصول و مصرف کنندگان وارد نمی آید.

خلفی بیان داشت: هنر پرتودهی این است که بدون کاهش کیفیت طعم، بو و ارزش ماده غذایی، آفات را از بین می برد تا محصول بتواند مدت بیشتری سالم بماند و انبارداری آن در مدت طولانی تری انجام شود.

وی به تجارب موفقیت آمیز پرتودهی محصول خرما در کشور اشاره کرد و گفت: درمورد خرما، بر روی دو رقم «مضافتی» و «سایر» که جزو ارقام صادراتی ما است پرتودهی داشتیم و هشت ماه است که بدون انبارداری صنعتی و بدون هزینه های گزافی که برای کنترل دما و رطوبت صرف می شود، از آنها نگهداری می کنیم.

عضو پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای یادآور شد: نمونه های شاهد قبلی این خرماها هم بودند که بدون پرتودهی، خیلی زود ترشیده شده و شکرک زده اند ولی ما در دمای معمولی، این محصولات پرتودهی شده را نگهداری می کنیم که درپی موفقیت طرح، صادر کنندگان زیادی به ما مراجعه کردند و متقاضی بودند که خرماهایشان را به همین روش پرتودهی کنیم.

وی درخصوص پرتودهی ادویه جات نیز گفت: براساس دستورالعمل وزارت بهداشت، ادویه جاتی که برای تهیه موادی مانند کالباس و سوسیس و کنسروسازی استفاده می شوند حتما باید پرتودهی شوند و روش دیگری به جز آن قابل قبول نیست و استانداردهای جهانی در این مورد وجود دارد.

خلفی به پرتودهی محصولاتی مانند سیر، سیب، گوجه فرنگی، توت فرنگی و پسته اشاره کرد و افزود: از آنجا که ویژگی های هر محصول کشاورزی در هر کشور و هر خاکی، بسته به موقعیت جغرافیایی و عناصر تشکیل دهنده خاکی که در آن رشد کرده، متفاوت است برای پرتودهی ابتدا یک بررسی اولیه می شود و حول و حوش آن دوز استاندارد ، یک دوز برای پرتودهی تعیین می شود تا بدون اینکه ارزش آن ماده غذایی پایین بیاید، ضمن حفظ ویتامین و مواد مغذی، منجر به از بین رفتن آفات آن نیز شود.

وی برای روشن تر شدن موضوع به ذکر روش های رایج نگهداری محصولات کشاورزی مانند سیب پرداخت و گفت: مثلا سیب را اگر در فضای معمولی قرار دهید، خیلی زود ترشیده می شود و در واقع، فرآیند رسیدنش تسریع می شود بنابراین می توان آن را در یک انبار تاریک بگذارید که نور به آن نتابد و به این ترتیب، محصول را از چرخه معمولی حیاتش دور کنید تا فرآیند رسیدن میوه دیرتر و کندتر شود.

خلفی افزود: یک روش دیگر هم هست که در آن، محصولاتی مانند سیب را در استخرهای حاوی ماده ای ژلاتین مانند شناور می کنند که یک لایه چربی، روی میوه را می پوشاند و باعث می شود موجودات هوازی کمتری روی میوه تاثیر بگذارند. که این هم مضراتی دارد.

وی تصریح کرد: روش های مختلف نگهداری محصولات کشاورزی، مضرات و فوایدی منافعی دارد که پرتودهی هم یکی از آنهاست و اگر به صورت دقیق و کنترل شده باشد، بسیار مناسب و کارآمد است.



**پرتودهی خرمای ایران در فرانسه و زعفران ایرانی در اسپانیا

خلفی درباره محصولات کشاورزی ایرانی که در خارج کشور پرتودهی می شوند نیز گفت: کمااینکه الان خرمای کشاورزان ایرانی را خریداری کرده و به دبی می برند و از آنجا به فرانسه صادر و پرتودهی می کنند یا زعفران ما را به اسپانیا می برند و در آنجا پرتو می دهند درصورتیکه اگر این کارها را داخل کشور انجام دهیم هم برای کشاورز و هم برای صنعتگران و تاجران ایرانی، ارزش افزوده فراوانی ایجاد خواهد شد.

وی ابراز امیدواری کرد با تولید دستگاه پرتودهی ساخت داخل کشور و استفاده از آن در بخش های مختلف صنعتی، پزشکی و کشاورزی، ضمن ارتقای بهداشت محصولات، ارزش افزوده زیادی برای کشور فراهم شود.

خلفی خاطرنشان کرد:تا الان زیرساخت این فعالیت ها وجود نداشت و ظرفیت دستگاه، محدود بود ولی اگر تعداد دستگاه های پرتودهی در کشور زیاد شود شاهد گسترش چشمگیر ارائه خدمات به مردم و ارتقای ایمنی و بهداشت جامعه خواهیم بود.



**واگذاری دستگاه های پرتودهی گاما به بخش خصوصی

وی واگذاری تعدادی از دستگاه های پرتودهی به بخش خصوصی را از برنامه های سازمان انرژی اتمی ذکر کرد.

خلفی بیان کرد: پرتودهی را می توان برای نگهداری آبزیان، گوشت قرمز و ماهی در ابعاد تجاری به کار گرفت.



**سلامت محصولات پرتودهی شده، تضمین شده است

وی مضر بودن مصرف محصولات پرتودهی شده را رد کرد و گفت: برای استفاده از این محصولات، جای هیچ گونه نگرانی نیست زیرا همه آنها تست شده هستند.

خلفی تاکید کرد: تمام فعالیت ها و تحقیقات صورت گرفته، با همکاری و نظارت وزارت بهداشت و جهاد کشاورزی بوده است و دستورالعمل های خاصی در این زمینه وجود دارد که براساس آنها عمل شده است.

وی افزود: مثلا تولید برنج های ساقه کوتاه با هماهنگی این دو وزارتخانه بوده و فعالیت های ما ابتدا در ابعاد آزمایشگاهی، نیمه صنعتی، بعد در سطح مزرعه اجرا شده است که آنهم محصول در مزارع نمونه کشت شده و نتایج آن، بارها و بارها مورد آزمایش قرار می گیرد و یک فرآیند بسیار طولانی را پشت سر می گذارد.

خلفی تصریح کرد: سازمان انرژی اتمی برای پرتودهی محصولات کشاورزی و پزشکی، مجوز ندارد و این کار باید حتما با هماهنگی وزارتخانه های کشاورزی و بهداشت باشد.




طبقه بندی: فن آوری و مهندسی،

تاریخ : دوشنبه 8 اردیبهشت 1393 | 07:56 ب.ظ | نویسنده : Hadi | نظرات
.: Weblog Themes By BlackSkin :.